Κονδυλώματα και HPV: Πόσοι άνθρωποι μολύνονται, πώς μεταδίδεται ο ιός, ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την υγεία και πώς προστατευόμαστε
Τα κονδυλώματα αποτελούν μία από τις συχνότερες εκδηλώσεις λοίμωξης από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Ο ιός είναι εξαιρετικά διαδεδομένος, μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής και μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε σεξουαλικά ενεργό άνθρωπο. Παρότι τα περισσότερα κονδυλώματα είναι καλοήθη, ορισμένοι τύποι HPV συνδέονται με σοβαρότερες παθήσεις, ακόμη και με καρκίνο.
Τι είναι τα κονδυλώματα και πού εμφανίζονται
Τα κονδυλώματα είναι μικρές δερματικές ή βλεννογονικές αλλοιώσεις που προκαλούνται από συγκεκριμένους τύπους του HPV.
Μπορεί να εμφανιστούν στα εξωτερικά γεννητικά όργανα, γύρω από τον πρωκτό και, σπανιότερα, σε άλλες περιοχές που έχουν έρθει σε επαφή με τον ιό.
Συνήθως μοιάζουν με μικρά εξογκώματα στο χρώμα του δέρματος ή με συρρέουσες αλλοιώσεις που θυμίζουν κουνουπίδι. Μπορεί να είναι μεμονωμένα ή πολλαπλά.
Πολλοί άνθρωποι δεν παρουσιάζουν πόνο ή άλλα συμπτώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν κνησμός, ενόχληση ή μικρή αιμορραγία.
Οι τύποι HPV 6 και 11 ευθύνονται για περίπου το 90% των περιπτώσεων γεννητικών κονδυλωμάτων.
Πόσοι άνθρωποι έχουν HPV;
Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη λοίμωξη από HPV από τα ορατά κονδυλώματα.
Σύμφωνα με στοιχεία που χρησιμοποιούν οι διεθνείς οργανισμοί δημόσιας υγείας, η μεγάλη πλειονότητα των σεξουαλικά ενεργών ανθρώπων θα μολυνθεί από κάποιον τύπο HPV κάποια στιγμή στη ζωή της.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι σχεδόν όλοι οι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα αποκτήσουν HPV σε κάποια φάση της ζωής τους, συχνά χωρίς συμπτώματα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όλοι θα εμφανίσουν κονδυλώματα.
Σε μεγάλη διεθνή ανάλυση, περίπου το 31% των ανδρών ηλικίας 15 ετών και άνω βρέθηκε να έχει γεννητική λοίμωξη από κάποιον τύπο HPV κατά τη στιγμή της εξέτασης. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά ειδικά τα κονδυλώματα και δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο σε κάθε πληθυσμό.
Τα ορατά γεννητικά κονδυλώματα είναι πολύ λιγότερο συχνά από την ίδια τη λοίμωξη.
Πώς μεταδίδονται τα κονδυλώματα;
Ο HPV μεταδίδεται κυρίως με τη στενή επαφή δέρματος και βλεννογόνων κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα.
Η μετάδοση μπορεί να συμβεί:
- Κατά την κολπική ή πρωκτική σεξουαλική επαφή.
- Κατά τη στοματική σεξουαλική επαφή.
- Με στενή επαφή στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, ακόμη και χωρίς διείσδυση.
- Από άτομο που έχει τον ιό αλλά δεν παρουσιάζει ορατά κονδυλώματα ή άλλα συμπτώματα.
Δεν απαιτείται να υπάρχουν εμφανείς βλάβες για να μεταδοθεί ο HPV.
Επίσης, η εμφάνιση κονδυλωμάτων δεν αποδεικνύει πρόσφατη μετάδοση ή απιστία. Ο ιός μπορεί να παραμείνει χωρίς εμφανή συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η μετάδοση από καθημερινή κοινωνική επαφή, όπως μια χειραψία, δεν αποτελεί τον συνήθη τρόπο μετάδοσης των γεννητικών τύπων HPV.
Πότε ο HPV γίνεται επικίνδυνος;
Δεν έχουν όλοι οι τύποι HPV τον ίδιο κίνδυνο.
Οι τύποι χαμηλού κινδύνου, όπως οι HPV 6 και 11, προκαλούν συνήθως τα γεννητικά κονδυλώματα και δεν είναι οι τύποι που ευθύνονται για τη μεγάλη πλειονότητα των καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV.
Αντίθετα, ορισμένοι τύποι υψηλού κινδύνου, ιδιαίτερα οι HPV 16 και 18, μπορούν να προκαλέσουν επίμονες λοιμώξεις που, σε βάθος ετών, ενδέχεται να οδηγήσουν σε προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο.
Ο HPV συνδέεται με καρκίνους του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, του πέους, του αιδοίου, του κόλπου και του στοματοφάρυγγα.
Η παρουσία κονδυλωμάτων δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει καρκίνο. Είναι όμως σημαντικό να γνωρίζει ότι μπορεί να συνυπάρχει λοίμωξη από διαφορετικούς τύπους HPV.
Φεύγει ο HPV από μόνος του;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα ελέγχει τη λοίμωξη και ο ιός παύει να ανιχνεύεται μέσα σε ένα έως δύο χρόνια.
Σε ορισμένους ανθρώπους, ωστόσο, η λοίμωξη επιμένει.
Η επιμονή ενός τύπου HPV υψηλού κινδύνου είναι αυτή που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών κυτταρικών αλλοιώσεων.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη και ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος έχουν καθοριστική σημασία.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
1. Εμβολιασμός κατά του HPV
Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης. Προστατεύει από συγκεκριμένους τύπους HPV που ευθύνονται για τη μεγάλη πλειονότητα των γεννητικών κονδυλωμάτων και για πολλούς καρκίνους που σχετίζονται με τον ιό.
Η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα επιτυγχάνεται όταν πραγματοποιείται πριν από την έκθεση στον HPV, αλλά μπορεί να υπάρχει όφελος και σε μεγαλύτερες ηλικίες, ανάλογα με τις ισχύουσες συστάσεις.
2. Χρήση προφυλακτικού
Το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης, αλλά δεν παρέχει απόλυτη προστασία, καθώς ο HPV μπορεί να υπάρχει σε περιοχές του δέρματος που δεν καλύπτονται.
3. Προληπτικός έλεγχος
Ο έλεγχος του τραχήλου της μήτρας με τεστ Παπανικολάου ή HPV DNA test, σύμφωνα με την ηλικία και τις ιατρικές οδηγίες, μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα αλλοιώσεις που χρειάζονται παρακολούθηση ή θεραπεία.
Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον προληπτικό έλεγχο.
4. Ιατρική εξέταση όταν εμφανιστούν βλάβες
Κάθε νέα ή ύποπτη αλλοίωση στα γεννητικά όργανα ή στην περιοχή του πρωκτού πρέπει να αξιολογείται από κατάλληλο γιατρό.
Δεν είναι κάθε εξόγκωμα κονδύλωμα και η αυτοδιάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε λάθη.
5. Ενημέρωση και επικοινωνία με τον σύντροφο
Η σωστή ενημέρωση, η αποφυγή σεξουαλικής επαφής όταν υπάρχουν ενεργές βλάβες και η ιατρική καθοδήγηση συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου μετάδοσης.
Πώς αντιμετωπίζονται τα κονδυλώματα;
Υπάρχουν διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές, όπως τοπικά φαρμακευτικά σκευάσματα, κρυοθεραπεία και αφαίρεση των βλαβών με κατάλληλες ιατρικές μεθόδους.
Η επιλογή εξαρτάται από τη θέση, τον αριθμό και το μέγεθος των κονδυλωμάτων, καθώς και από άλλους παράγοντες.
Η θεραπεία απομακρύνει τις ορατές βλάβες, αλλά δεν εγγυάται την πλήρη εξάλειψη του HPV. Για τον λόγο αυτό, τα κονδυλώματα μπορεί να επανεμφανιστούν, ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες μετά τη θεραπεία.
Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κοινά προϊόντα αφαίρεσης μυρμηγκιών στα γεννητικά όργανα χωρίς ιατρική οδηγία.
Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζουμε
Ο HPV είναι εξαιρετικά συχνός και η μόλυνση δεν αποτελεί ένδειξη κακής υγιεινής ή συγκεκριμένης σεξουαλικής συμπεριφοράς.
Τα κονδυλώματα είναι συνήθως καλοήθη, αλλά η πρόληψη του HPV είναι σημαντική και για την προστασία από ορισμένες μορφές καρκίνου.
Ο εμβολιασμός, η χρήση προφυλακτικού, η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση και ο κατάλληλος προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελούν τα βασικά εργαλεία προστασίας.
