«Βγες από το συννεφάκι σου! Προσγειώσου! Συγκεντρώσου!»
Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ακούσει αυτές τις φράσεις κάποια στιγμή στη ζωή μας. Ίσως από έναν δάσκαλο όταν χαζεύαμε έξω από το παράθυρο της τάξης και μας λογάριαζε για αφηρημένους. Ίσως από έναν γονιό που προσπαθούσε να μας επαναφέρει στην πραγματικότητα. Αν ξεχνιόσουν ή έχανες για λίγο την προσοχή σου, κάποιος θα σε επανέφερε αμέσως στην πραγματικότητα. Η ονειροπόληση συνδέθηκε για χρόνια με την αφηρημάδα, την έλλειψη συγκέντρωσης και, πολλές φορές, με την τεμπελιά.
Για πολλά χρόνια πίστευα κι εγώ ότι η ονειροπόληση ήταν απλώς χαμένος χρόνος. Μέχρι που πρόσεξα κάτι παράξενο.
Πολλές από τις καλύτερες ιδέες μου δεν εμφανίζονταν όταν καθόμουν συγκεντρωμένη μπροστά στον υπολογιστή. Εμφανίζονταν όταν περπατούσα, όταν οδηγούσα ή όταν το μυαλό μου είχε αφεθεί να περιπλανηθεί για λίγο. Σαν να συνέχιζε να δουλεύει στο παρασκήνιο, ακόμη κι όταν εγώ νόμιζα ότι είχε κάνει διάλειμμα.
Αποδεικνύεται ότι δεν συμβαίνει μόνο σε μένα.
Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Harvard διαπίστωσαν ότι οι περισσότεροι ενήλικες περνούν σχεδόν τον μισό χρόνο της ημέρας με το μυαλό τους να περιπλανιέται σε σκέψεις που δεν σχετίζονται με αυτό που κάνουν εκείνη τη στιγμή. Δεν σκεφτόμαστε μόνο το παρόν. Θυμόμαστε το παρελθόν ή ταξιδεύουμε σε πιθανά μελλοντικά σενάρια: μια επαγγελματική επιτυχία, ένα ταξίδι, μια νέα ιδέα, μια σημαντική συζήτηση ή έναν στόχο που θα θέλαμε να πετύχουμε.
Η έρευνα δείχνει ότι η ονειροπόληση συνδέεται με τη δημιουργικότητα, την επίλυση προβλημάτων και την παραγωγή νέων ιδεών. Όταν αφήνουμε για λίγο το μυαλό μας να περιπλανηθεί, διαφορετικά δίκτυα του εγκεφάλου συνεργάζονται μεταξύ τους, δημιουργώντας νέες συνδέσεις ανάμεσα σε εμπειρίες, γνώσεις και πληροφορίες με τρόπους που δεν συμβαίνουν όταν είμαστε απόλυτα συγκεντρωμένοι σε μία μόνο εργασία. Γι’ αυτό πολλές λύσεις εμφανίζονται τη στιγμή που έχουμε σταματήσει να προσπαθούμε να τις βρούμε.
Όμως εδώ υπάρχει μια σημαντική διάκριση. Δεν είναι όλες οι μορφές ονειροπόλησης εξίσου ωφέλιμες.
Υπάρχει η ονειροπόληση που μας προσφέρει μια ευχάριστη απόδραση από την πραγματικότητα. Φανταζόμαστε μια ιδανική ζωή, μια μεγάλη επιτυχία ή μια τέλεια εκδοχή του εαυτού μας. Για λίγα λεπτά νιώθουμε φανταστικά, αλλά όταν επιστρέφουμε στην πραγματικότητα τίποτα δεν έχει αλλάξει. Και υπάρχει και η ονειροπόληση που μας βοηθά να προετοιμαστούμε για αυτήν.
Η ψυχολογία την ονομάζει δομημένη ονειροπόληση (structureddaydreaming). Εδώ δεν φαντάζεσαι μόνο τον προορισμό. Φαντάζεσαι και το ταξίδι. Πρόκειται για μια νοητική εξάσκηση της ίδιας της διαδρομής.
Αν, για παράδειγμα, θέλεις να αλλάξεις δουλειά, δεν βλέπεις απλώς τον εαυτό σου στο καινούριο γραφείο. Φαντάζεσαι να ενημερώνεις το βιογραφικό σου, να στέλνεις αιτήσεις, να πηγαίνεις σε συνεντεύξεις, να αντιμετωπίζεις απογοητεύσεις και να συνεχίζεις. Να φανταστείς τα εμπόδια, τις αμφιβολίες και τις στιγμές που θα χρειαστεί να επιμείνεις.
Με άλλα λόγια, δεν εξασκείς μόνο την επιτυχία. Εξασκείς τη διαδικασία.
Δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη τεχνική χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στην αθλητική ψυχολογία. Πολλοί αθλητές προετοιμάζονται νοητικά πριν από έναν αγώνα, φανταζόμενοι κάθε κίνηση, κάθε δυσκολία και κάθε πιθανό λάθος που μπορεί να προκύψει. Η νοητική αυτή πρόβα φαίνεται ότι βοηθά τον εγκέφαλο να προετοιμαστεί καλύτερα για την πραγματική δράση.
Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και στην καθημερινότητά μας.
Την επόμενη φορά που θα πιάσεις τον εαυτό σου να ονειροπολεί, δοκίμασε να δώσεις κατεύθυνση στη φαντασία σου. Διάλεξε έναν στόχο που είναι πραγματικά σημαντικός για σένα και αφιέρωσε λίγα λεπτά για να φανταστείς όχι μόνο ότι τον πέτυχες, αλλά και όλα τα βήματα που θα χρειαστεί να κάνεις μέχρι να φτάσεις εκεί. Σκέψου τις δυσκολίες που πιθανόν θα εμφανιστούν και πώς θα μπορούσες να τις αντιμετωπίσεις.
Και ίσως, τελικά, να μην χρειάζεται πάντα να κατεβαίνουμε από τα σύννεφα. Αρκεί, κάθε φορά που επιστρέφουμε, να φέρνουμε μαζί μας ένα μικρό κομμάτι από αυτό που ονειρευτήκαμε.
Αναρωτήσου μόνο ένα πράγμα:
«Αυτό που φαντάζομαι είναι μια ευχάριστη απόδραση ή μια πρόβα για τη ζωή που θέλω να δημιουργήσω;»
Η απάντηση ίσως κάνει όλη τη διαφορά.
Ιουλία Καζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (UniversityofSurrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
SolutionFocusedΘεραπεύτρια (BRIEF)
https://drjuliatherapy.co.uk/home-el
