Στα σύνορα Γαλλίας – Ισπανίας, στη χώρα των Βασκών, που και μόνο το όνομά της αποπνέει μυστήριο, ανακάλυψα έναν παράδεισο. Φύση και άνθρωποι μοιάζει να βρίσκονται σε αρμονία, να μην έχει πάρει ο ένας τη θέση του άλλου, όπως στο Σαν Σεμπάστιαν, τον πρώτο σταθμό του μικρού μου οδοιπορικού. Έφτασα και χωρίς να το σκεφτώ, με την κούραση, μάλιστα, του βραδινού ταξιδιού, σαν η θάλασσα να με καλούσε, πήρα το δρόμο προς αυτήν.
Μπροστά στα μάτια μου ξεδιπλώθηκε μια τεράστια αμμουδιά, όχι σαν αυτές που έχουμε συνηθίσει στην Ελλάδα, και τα κύματα της θάλασσας που ακτινοβολούσαν από έναν δυνατό ήλιο, στα μέσα του Σεπτέμβρη. Οι κάτοικοι του Σαν Σεμπάστιαν εκμεταλλεύονται τα μεγάλα κύματα και κάνουν σερφ από νωρίς το πρωί. Κάθησα να τους χαζεύω και νόμιζα πως όλο αυτό ήταν όνειρο, μετά από όλη την ταλαιπωρία του ταξιδιού.
Επόμενος σταθμός ήταν οι ταβέρνες, όπως τις αποκαλούν κι εκεί. Με απομονησία άρχισα να περνάω τη μία μετά την άλλη, ώστε να κάνω την καλύτερη επιλογή και να δοκιμάσω τα περίφημα pintxos, τα τοπικά μεζεδάκια, σε τρομερή ποικιλία γεύσεων, από θαλασσινά και ψαριά, μέχρι αλλαντικά – το περίφημο jamon iberico – και τυριά. Επιδόρπιο δε θα μπορούσε να είναι άλλο από το κρεμώδες βασκικό τσιζκέικ.
Αργότερα, η αναβάση στο Λόφο Μόντε Ουργούλ με το επιβλητικό άγαλμα Sagrado Corazón (Ιερή Καρδιά) με ύψος 12 μέτρα. Και πάλι η θάλασσα μαγευτική, αυτήν τη φορά από ψηλά.
Αποχαιρέτησα έτσι τον Σαν Σεμπάστιαν, καθώς την επόμενη θα έπαιρνα το τρένο για την Γκερνίκα κι έπειτα το Μπερμέο. Η διαδρομή με το τρένο ήταν μια δεύτερη αποκάλυψη. Εκεί κυριαρχεί μόνο η φύση, ευτυχώς, μια φύσηάγρια που σε σημεία θύμιζε σχεδόν ζούγκλα. Πυκνόφυτες πλαγιές με κάθε λογής δέντρο, μερικά ίσως να μην τα είχα ξαναδεί. Κι εκεί, ανάμεσα σε πλαγιές, δάση και χωράφια ξεπρόβαλαν χαλαρές, να απολαμβάνουν αυτήν την ευτυχία καμιά δεκαριά καφέ αγελάδες. Τις είχα ξαναδεί κάπου λίγο έξω από το Παρίσι, και η ανάμνηση αυτή με έκανε να τις νιώσω γνώριμες.
Γκερνίκα. Μια μικρή επίσκεψη στο Μουσείο που περιγράφει την ιστορία του βομβαρδισμού που κατέστρεψε ολοσχερώς την πόλη τον Απρίλιο του 1937, κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Κι έπειτα κατευθύνθηκα προς το Μπερμέο.
Η μέρα συνέχιζε να είναι ηλιόλουστη, οπότε έκανε την πρώτη μου οπτική εμπειρία και εκεί μοναδική. Ένα πανέμορφο, μικρό λιμανάκι και τριγύρω του η μικρή αυτή πόλη με κατοίκους που θα έλεγε κανείς πως είναι όλοι ένα. Από την πρώτη στιγμή, νιώθεις την αίσθηση της κοινότητας. Μάλιστα, μια τοπική γιορτή προετοιμαζόταν για το ίδιο βράδυ, που με έκανε να ανυπομονώ να τη δω από κοντά.
Πριν από αυτήν, όμως, αναυπομονούσα να βγω λίγο έξω από την πόλη και να ανακαλύψω τη θέα της Κανταβρικής θάλασσας και τη γοητεία που έκρυβε στο μυαλό μου ο Ατλαντικός. Άγριοι βράχοι και απέραντο μπλε, έντονος αέρας και εκεί, λίγο πριν τον γκρεμό μια έκπληξη.
Ένα μποστάνι, σαν να βρίσκομαι σε ελληνικό χώριο. Δεν μπόρεσα να μη σκεφτώ αυτά που, ίσως, μας συνδέουν με αυτήν τη χώρα.
Το βράδυ έφτασε, και μουσική μπάντας κάτω από το μπαλκόνι μου μου υπενθύμισε το ραντεβού για τη γιορτή. Κατέβηκα στα γρήγορα και τότε, ήταν που άρχισαν τα πυροτεχνήματα. Ήθελα τόσο να γίνω ένα μαζί τους που δε ρώτησα ποτέτι γιορτάζουν. Παιδιά και ενήλικες έλαμπαν από χαρά, σε μια απλότητα καθηλωτική που μου υπενθύμισε τι έχει αξία.
Το επόμενο πρωί ήταν δύσκολο. Μια αίσθηση γρήγορου αποχωρισμού από αυτόν τον τόπο με κατέκλυσε. «Πώς θα ήταν, άραγε, η αληθινή ζωή εκεί», αναρωτήθηκα. Σύντομα, όμως, ο επόμενος στόχος της μετάβασης στο Μπιλμπάο ήρθε να με γεμίσει με νέες σκέψεις.
Μπιλπάο. Κάποιοι στο Σαν Σεμπάστιαν, θέλοντας να υποστηρίξουν την πόλη τους, μου είχαν πει πως δεν είναι τόσο ωραίο. Ευτυχώς, είχαν άδικο. Μέσα από τα δικά μου μάτια, Μπιλμπάο σημαίνει τέχνη.
Πανέμορφα κτίσματα και… το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Αυτό το αρχιτεκτονικό αριστούργημα, με το ποτάμι να περνάει απ’έξω και τις απίστευτες καλλιτεχνικές κατασκευές ήδη στον εξωτερικό του χώρο.
Αλλά και το εσωτερικό του μουσείου, δεν υστερούσε σε τίποτα. Υπέροχα έργα σύγχρονης τέχνης ξεδιπλώθηκαν μπροστά μου σαν μια γιορτή χρώματος υφών και ιδεών. Βγήκα έξω και οι δρόμοι και οι άνθρωποι δεν ήταν ίδιοι. Η ματιά μου είχε αλλάξει μετά από τόση ομορφιά.
Δε θα μπορούσα να ζητήσω κάτι περισσότερο για να καταλάβω μέσα σε τέσσερις μέρες ποια είναι η χώρα των Βάσκων, ποια τα στοιχεία που τη συνθέτουν και την κάνουν μοναδική, από τον ωκεανό, τις γευστικές εμπειρίες, τους ανθρώπους και… την Τέχνη, κερασάκι πάντα στην τούρτα.
