Μια νέα μορφή «Πολέμου των Άστρων» βρίσκεται προ των πυλών, με την ελπίδα η έκβασή του να οδηγήσει στην εξέλιξη της ανθρωπότητας και όχι σε μια καταστροφική σύγκρουση.
ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία έχουν επιδοθεί σε έναν άγριο ανταγωνισμό με έπαθλο την κυριαρχία στη Σελήνη. Βασικό όπλο στη στρατηγική τους είναι η εγκατάσταση πυρηνικών αντιδραστήρων, οι οποίοι θα εξασφαλίσουν την απαραίτητη ενέργεια για την εκμετάλλευση των σεληνιακών πόρων.
Η NASA, νιώθοντας την «καυτή ανάσα» των ανταγωνιστών της, ζήτησε στα τέλη Αυγούστου από τις συνεργαζόμενες εταιρείες να επιταχύνουν τον σχεδιασμό ενός ανθεκτικού πυρηνικού αντιδραστήρα. Στόχος είναι να τεθεί σε λειτουργία στον νότιο πόλο του φεγγαριού έως τον Δεκέμβριο του 2030.
Το συγκεκριμένο σύστημα (Lunar Reactor 1) αναμένεται να παράγει 20 κιλοβάτ ενέργειας, επαρκή για να τροφοδοτήσει μια μόνιμη βάση για πέντε χρόνια χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία έχει ανακοινώσει τη δημιουργία του δικού της σεληνιακού αντιδραστήρα, με την ονομασία «Selena», ο οποίος προγραμματίζεται για το 2036. Η Μόσχα λειτουργεί στο πλαίσιο μιας στενής διαστημικής συμμαχίας με το Πεκίνο, αναλαμβάνοντας το ενεργειακό βάρος των κινεζικών εγκαταστάσεων.
Ο φόβος της Ουάσιγκτον είναι ότι μια καθυστέρηση θα μπορούσε να επιτρέψει στον ρωσοκινεζικό άξονα να δημιουργήσει μια de facto ζώνη αποκλεισμού στο φεγγάρι.
Γιατί είναι απαραίτητη η πυρηνική ενέργεια
Η δημιουργία μόνιμων εγκαταστάσεων, η αναζήτηση παγωμένου νερού και η χρήση της Σελήνης ως εφαλτήριο για αποστολές στον Άρη (με ορίζοντα το 2028), απαιτούν τεράστια ποσά σταθερής ενέργειας.
Ενώ στα πρώτα στάδια οι αποστολές μπορούν να βασιστούν σε ηλιακά πάνελ και συστήματα ραδιοϊσότοπων για τη φόρτιση των ρόβερ, οι συνθήκες απαιτούν πιο δραστικές λύσεις. Οι σεληνιακές νύχτες διαρκούν πάνω από δύο γήινες εβδομάδες, καθιστώντας την ηλιακή ενέργεια ανεπαρκή. Επιπλέον, τα συστήματα πρέπει να αντέξουν σε ακραίες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, από τους 54°C έως τους -203°C, κάνοντας την αδιάλειπτη πυρηνική ισχύ μονόδρομο.
Το ρωσικό προβάδισμα
Η επιλογή της Κίνας να αναθέσει το πυρηνικό σκέλος στη Ρωσία δεν είναι τυχαία. Η Μόσχα διαθέτει απαράμιλλη εμπειρία, έχοντας θέσει σε τροχιά πάνω από 30 πυρηνικούς αντιδραστήρες κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Ο Μιχαήλ Κοβάλτσουκ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Κουρτσάτοφ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η χώρα του «δεν έχει ουσιαστικά ανταγωνιστές» σε αυτόν τον τομέα.
Αντιθέτως, η NASA προσπαθεί να καλύψει το κενό δεκαετιών. Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ εκτόξευσαν αντιδραστήρα ήταν το 1965, ο οποίος μάλιστα έκλεισε λόγω βλάβης. Παρά τις επενδύσεις ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων έκτοτε, δεν έχει κατασκευαστεί νέο επιχειρησιακό σύστημα.
Οι κίνδυνοι και οι προειδοποιήσεις των επιστημόνων
Η βιασύνη των υπερδυνάμεων εγείρει σοβαρές ανησυχίες στην επιστημονική κοινότητα. Η ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης είναι γεμάτη από αποτυχημένες εκτοξεύσεις και συντριβές.
Ατυχήματα κατά την εκτόξευση: Αν και τα καύσιμα ταξιδεύουν «ανενεργά» για να μειωθεί η ραδιενέργεια, μια έκρηξη πυραύλου –ιδίως πάνω από τη θάλασσα– θα μπορούσε να προκαλέσει ανεξέλεγκτη πυρηνική αντίδραση.
Πτώση στη Γη: Το 1978, ο σοβιετικός δορυφόρος Kosmos 954 συνετρίβη στον Καναδά, διασκορπίζοντας ραδιενεργό υλικό σε τεράστια έκταση. Ένα παρόμοιο περιστατικό σήμερα θα είχε καταστροφικές συνέπειες.
Ρύπανση της Σελήνης: Η απουσία ισχυρών κατασκευών συγκράτησης στη Σελήνη, λόγω κόστους και βάρους, σημαίνει ότι ένα ατύχημα θα μπορούσε να μολύνει τεράστιες εκτάσεις. Παράλληλα, καμία χώρα δεν έχει σχέδιο παροπλισμού. Το ραδιενεργό υλικό απλώς θα εγκαταλειφθεί στο φεγγάρι.
Ο Έντουιν Λάιμαν, της Union of Concerned Scientists, προειδοποιεί πως η ανάμειξη της πυρηνικής ενέργειας στη διαστημική κούρσα τής προσδίδει μια «δυνητικά πολύ πιο επικίνδυνη τροπή».
Το αγκάθι του καυσίμου και οι ιδιωτικές εταιρείες
Η NASA επιθυμεί να χρησιμοποιήσει καύσιμο HALEU (ουράνιο χαμηλού εμπλουτισμού υψηλής περιεκτικότητας), αποφεύγοντας το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού που χρησιμοποιείται στα πυρηνικά όπλα. Το πρόβλημα είναι ότι, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και το εμπάργκο του 2024, οι ΗΠΑ έχουν αποκλειστεί από τον κύριο προμηθευτή αυτού του καυσίμου, τη Ρωσία, και η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί.
Την ίδια στιγμή, η κούρσα δημιουργεί νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες. Εταιρείες όπως η Antares και η Space Nuclear Power Corporation διεκδικούν συμβόλαια από το Πεντάγωνο και τη NASA για την κατασκευή μικροαντιδραστήρων. Ωστόσο, κρίσιμα τεχνικά ερωτήματα, όπως η απαγωγή θερμότητας και η προστασία από την ακτινοβολία σε συνθήκες χαμηλής βαρύτητας, παραμένουν αναπάντητα.
Παρά τον σφοδρό γεωπολιτικό ανταγωνισμό, ειδικοί όπως η Κέιτι Χαφ από το Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν υπογραμμίζουν ότι η ουσιαστική πρόοδος θα έρθει μόνο μέσα από τη διεθνή συνεργασία, καθώς η διαστημική εξερεύνηση περνά πλέον στη φάση της μόνιμης κατοίκησης.
