«Δεν τηρήθηκε η διαδικασία», τονίζει στο Newsbomb ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας, Νάσος Χαλκίδης
Αντιδράσεις έχει προκαλέσει η τοποθέτηση γλυπτού γυναικείας μορφής στην προβλήτα του Λαυρίου, πολύ κοντά στο μνημείο της «Γυναίκας της Μακρονήσου» και απέναντι από το μαρτυρικό νησί που αποτέλεσε τόπο εξορίας χιλιάδων αριστερών και κομμουνιστών κρατούμενων, κυρίως κατά την περίοδο του Εμφυλίου πολέμου και μέχρι το 1955.
Το γλυπτό αναπαριστά μία γυμνή γυναίκα που θυμίζει γοργόνα να κρατά μία σφαίρα και να κοιτά απέναντι προς το Αιγαίο πέλαγος. Απέναντι από το λιμάνι του Λαυρίου, προς τη Μακρόνησο, κοιτά και το μνημείο που βρίσκεται λίγα μέτρα πιο δίπλα, του γλύπτη Μιχάλη Κάσση, η «Γυναίκα της Μακρονήσου» το οποίο βρίσκεται στην προβλήτα από το 1989 και τοποθετήθηκε εκεί για να τιμήσει τους ανθρώπους που φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν στο νησί, το οποίο αποτέλεσε και τόπο αντίστασης.
Το μνημείο για τη Γυναίκα της Μακρονήσου
katiousa.gr
«Η επιλογή της νέας τοποθέτησης του γλυπτού δίπλα στο μνημείο για τη Μακρόνησο, ενδεχομένως να μπερδεύει τον θεατή, δημιουργώντας σοβαρό συμβολικό και οπτικό ζήτημα», τονίζει μιλώντας στο Newsbomb ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας (ΕΕΤΕ), Νάσος Χαλκίδης, εξηγώντας ότι είναι πιθανόν να δημιουργεί σύγχυση για τη σημασία της ιστορικότητας του χώρου.
«Το θέμα, όμως, δεν είναι αισθητικό», υπογραμμίζει ο κ. Χαλκίδης, καθώς, όπως λέει «η συζήτηση για την αισθητική θα οδηγήσει σε αδιέξοδο, αφού έχει να κάνει με το προσωπικό γούστο του καθενός». «Το θέμα», όπως λέει, «είναι ότι δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες για την τοποθέτηση ενός γλυπτού στον δημόσιο χώρο. Δεν υπήρξε ανοιχτό κάλεσμα, δεν έγιναν ανοιχτοί διαγωνισμοί, δεν συστάθηκε επιτροπή». Όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΕΕΤΕ, «ο δημόσιος χώρος φθείρεται» και δεν γίνεται η τοποθέτηση έργων τέχνης να γίνεται με δωρεές ή απευθείας αναθέσεις.
«Ο τόπος είναι φορτισμένος», τονίζει περαιτέρω ο κ. Χαλκίδης, σημειώνοντας πως το μνημείο της «Γυναίκας της Μακρονήσου» δεν τοποθετήθηκε εκεί τυχαία πριν από σχεδόν 40 χρόνια. «Τώρα με την ανάπλαση της περιοχής υπάρχει ένας πολύ μεγάλος χώρος στο Λαύριο και το νέο γλυπτό μπορεί να τοποθετηθεί αλλού, δεν χρειάζεται να είναι τα δύο έργα δίπλα-δίπλα», σημειώνει.
Επιμένει, ωστόσο, ότι οι αντιδράσεις του ΕΕΤΕ προκλήθηκαν, επειδή δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία. «Το γλυπτό τοπποθετήθηκε εκεί ξαφνικά τη Δευτέρα το απόγευμα. Δεν γίνεται οι παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο να είναι θέμα προσωπικού γούστου. Οι διαδικασίες οφείλουν να τηρούνται, για να διασφαλίζεται και η ιστορία και η μνήμη ενός τόπου», καταλήγει ο κ. Χαλκίδης.
Σε επανειλημμένη προσπάθεια του Newsbomb να επικοινωνήσει τόσο με τον δήμαρχο Λαυρεωτικής Δημήτρη Λουκά, όσο και με την αντιδήμαρχο Πολιτισμού Ευαγγελία Δράκου, αυτό δεν κατέστη δυνατό.
Επιστολή του ΕΕΤΕ στον Δήμο Λαυρεωτικής
Μετά την τοποθέτηση του γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου, το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας απέστειλε και σχετική επιστολή στον Δήμο Λαυρεωτικής, θίγοντας τα παραπάνω ζητήματα, τα οποία ανέφερε και στο Newsbomb ο πρόεδρος του ΕΕΤΕ και ζητώντας την επανατοποθέτηση της προσφάτως τοποθετημένης γυναίκας.
Αναλυτικά η επιστολή
«Η πρόσφατη τοποθέτηση γλυπτού στην προβλήτα του Λαυρίου με ευθύνη του Δήμου Λαυρεωτικής έχει προκαλέσει, εύλογα, αντιδράσεις όχι μόνο στους δημότες αλλά και στους φορείς που συνδέονται άμεσα με την καλλιτεχνική αξιοποίηση του δημόσιου χώρου, τους δημιουργούς που έχουν την πρώτη ευθύνη για την παραγωγή καλλιτεχνικού έργου σε αυτό, αλλά και όσους μάχονται για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Ειδικά σε έναν τόπο που είναι άρρηκτα δεμένος με την Μακρόνησο, ενός τόπου μαρτυρίου και συνεχούς δοκιμασίας της ανθρώπινης αντοχής και αξιοπρέπειας αλλά και ενός συμβόλου αντίστασης, αλύγιστης στάσης ζωής.
Δυστυχώς πληροφορηθήκαμε, όχι από τον Δήμο ως όφειλε, για την τοποθέτηση του παραπάνω γλυπτού και έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:
Στην ανάθεση του έργου αυτού δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία για τοποθέτηση έργων σε δημόσιο χώρο μέσω δημόσιου καλλιτεχνικού διαγωνισμού (βασικό αίτημα του κλάδου των καλλιτεχνών και του ΕΕΤΕ) που διασφαλίζει διαφάνεια και αποτελεί γνώμονα υψηλής αισθητικής αρτιότητας του τελικού έργου.
2. Το γλυπτό τοποθετήθηκε σε απόσταση μόλις σαράντα μέτρων από το χαρακτηριστικό γλυπτό του Μιχάλη Κάσση Μνημείο της Γυναίκας της Μακρονήσου που βρίσκεται στην προβλήτα του Λαυρίου από το 1989 και είναι δεμένο με την ιστορία του τόπου, την ιστορική μνήμη και δημιούργησε ένα τοπόσημο.
Ο προσανατολισμός των δύο γυναικείων μορφών και η κοινή κατεύθυνση του βλέμματος, ατενίζοντας την Μακρόνησο, υποβαθμίζει συμβολικά και οπτικά το Μνημείο της Γυναίκας, χωρίς να προσθέτει σημασία στο νέο γλυπτό. Η συμπαράταξη αυτή, ηθελημένη ή μη αλλοιώνει τους συμβολισμούς που το Μνημείο εμπεριέχει και αντανακλά, και δημιουργεί σύγχυση για τις προθέσεις εξωραϊσμού του χώρου.
Πρόκειται για μία ιδιαίτερα άστοχη κίνηση που δικαιολογημένα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις ειδικά όταν γίνεται μέσα στα πλαίσια της ανάπλασης της περιοχής του Λαυρίου με έμφαση στη διαφύλαξη της ιστορικής ταυτότητας της περιοχής.
Η τοποθέτηση ενός έργου τέχνης στον δημόσιο χώρο δεν αποτελεί μια απλή αισθητική ή διακοσμητική παρέμβαση. Απαιτεί καλλιτεχνικό σχεδιασμό, θεσμική διαφάνεια, σεβασμό στο υφιστάμενο πολιτιστικό και ιστορικό τοπίο και, ιδίως όταν πρόκειται για χώρο με ιδιαίτερο ιστορικό φορτίο, προσεκτική αξιολόγηση της συνύπαρξης του νέου έργου με τα ήδη υπάρχοντα μνημεία και έργα τέχνης.
Ως ΕΕΤΕ ζητάμε από τη Δημοτική Αρχή και το Δήμαρχο Λαυρεωτικής κ. Δημήτριο Λουκά να αναθεωρήσουν τη χωροθέτηση του τοποθετημένου γλυπτού, ως ατυχή, καθώς υπονομεύει την ιστορική βαρύτητα του Μνημείου της Γυναίκας της Μακρονήσου, προσβάλλει την ιστορική μνήμη του χώρου και παράλληλα παρακάμπτει τα κριτήρια που οφείλουν να διέπουν την τοποθέτηση δημόσιων έργων τέχνης.
Παράλληλα θα θέλαμε να οριστεί μία συνάντηση με τον Δήμαρχο κ. Λουκά με τη συμμετοχή τοπικών και άλλων φορέων (ΕΕΤΕ, ΠΕΚΑΜ, Εργατικό Κέντρο Λαυρίου, Δημοτικές Παρατάξεις κλπ.) ώστε να ενημερωθούμε για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε καθώς και να προταθούν λύσεις για την όσο το δυνατό ομαλή και άμεση τροποποίηση των πεπραγμένων με ευθύνη του Δήμου».
Πηγή
