Η προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να αξιοποιήσει 80 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για την προσέλκυση νέων ερευνητών μέσω του προγράμματος «Trust your Stars» κατέληξε σε απόλυτο αδιέξοδο.
Μετά από καθυστέρηση δεκατριών μηνών, η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων τον Ιούλιο του 2025 προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Υποβλήθηκαν πάνω από διακόσιες ενστάσεις για αδιαφανείς διαδικασίες αξιολόγησης, ενώ ορισμένοι επιστήμονες προσέφυγαν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Αντί για διορθωτικές κινήσεις, η κυβέρνηση αποφάσισε την αθόρυβη διαγραφή του έργου από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης την ίδια ακριβώς ημέρα που δημοσιεύθηκε η λίστα των επιτυχόντων, κρατώντας τους ενδιαφερόμενους στο σκοτάδι για δέκα ολόκληρους μήνες.
Η θεσμική δικαιολογία και οι αντιφάσεις
Όταν το πρόγραμμα ακυρώθηκε επίσημα, το Υπουργείο Παιδείας απέδωσε την εξέλιξη στην αδυναμία τήρησης των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του ευρωπαϊκού ταμείου, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι τα σχετικά κονδύλια ανακατευθύνθηκαν σε άλλες δράσεις ώστε να μην χαθούν πόροι.
Ωστόσο, η στάση αυτή προκάλεσε έντονη αμφισβήτηση, καθώς λίγους μήνες νωρίτερα το Υπουργείο Ανάπτυξης έκανε λόγο για εκταμιεύσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, την ώρα που τα ερευνητικά έργα δεν είχαν καν ξεκινήσει. Η μεταγενέστερη προσπάθεια του Υπουργείου Οικονομικών να αναζητήσει κονδύλια για την κάλυψη τυχόν υποχρεώσεων θεωρήθηκε από την ακαδημαϊκή κοινότητα ως ένας ελιγμός χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα.
Το πλήγμα στο Brain Gain και η απογοήτευση
Η διαχείριση της υπόθεσης έπληξε καίρια την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το κράτος.
Νέοι επιστήμονες που σχεδίαζαν την επιστροφή τους στην Ελλάδα ή είχαν απορρίψει επαγγελματικές προτάσεις στο εξωτερικό βρέθηκαν εκτεθειμένοι. Παρά τα γενικότερα στοιχεία που δείχνουν μια σταδιακή αύξηση των συνολικών επιστροφών στη χώρα, ο ερευνητικός τομέας βυθίζεται στην αβεβαιότητα, με τις δαπάνες για την έρευνα να υποχωρούν στο 0,51% του ΑΕΠ.
Η απουσία ενός ανεξάρτητου φορέα διαχείρισης με διεθνείς αξιολογητές, σε συνδυασμό με τις χαμηλές αμοιβές, ενισχύει το αίσθημα εγκατάλειψης και ωθεί την επιστημονική κοινότητα να προτρέπει τους νέους ερευνητές να αναζητήσουν το μέλλον τους εκτός συνόρων.
