Μπροστά σε ένα σενάριο που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ βρίσκεται η διεθνής οικονομία, καθώς η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί αλυσιδωτές αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Από το Κατάρ έρχεται πλέον η πιο δυσοίωνη προειδοποίηση: εάν ο πόλεμος συνεχιστεί για εβδομάδες, η ενεργειακή κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε ντόμινο οικονομικής αποσταθεροποίησης που θα «γκρεμίσει τις οικονομίες του κόσμου».
Oil price jumps after Qatar warns all Gulf production could stop within days https://t.co/ARrN8tRk2s
— BBC News (World) (@BBCWorld) March 6, 2026
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ και διευθύνων σύμβουλος της QatarEnergy, Σαάντ Αλ Κααμπί, μιλώντας στους Financial Times, προειδοποίησε ότι η σύγκρουση στην καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής παραγωγής μπορεί να πυροδοτήσει μια παγκόσμια ύφεση με αλυσιδωτές ελλείψεις προϊόντων.
«Εάν αυτός ο πόλεμος συνεχιστεί για μερικές εβδομάδες, η ανάπτυξη του ΑΕΠ σε όλο τον κόσμο θα επηρεαστεί. Η τιμή της ενέργειας για όλους θα αυξηθεί. Θα υπάρξουν ελλείψεις σε ορισμένα προϊόντα και θα υπάρξει μια αλυσιδωτή αντίδραση εργοστασίων που δεν θα μπορούν να προμηθεύσουν την αγορά», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος προειδοποίησε μάλιστα ότι η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτοξευθεί έως και στα 150 δολάρια το βαρέλι, εάν η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν δεν τερματιστεί σύντομα.
Η μεγαλύτερη άνοδος πετρελαίου εδώ και δεκαετίες
Η προειδοποίηση αυτή έρχεται τη στιγμή που οι διεθνείς αγορές ενέργειας βιώνουν μία από τις πιο απότομες αυξήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Το διεθνές σημείο αναφοράς Brent έκλεισε την Παρασκευή (06/03) με άνοδο 8,5%, φτάνοντας τα 92,69 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας συνολική εβδομαδιαία άνοδο 28%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή ήταν η κίνηση του αμερικανικού αργού West Texas Intermediate, το οποίο εκτινάχθηκε 36% μέσα σε μία εβδομάδα, αγγίζοντας τα 90,90 δολάρια το βαρέλι – τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση από το 1983.
Οι τιμές ανέβηκαν δραματικά μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν το προηγούμενο Σαββατοκύριακο και την απάντηση της Τεχεράνης, η οποία παρεμπόδισε τη διέλευση πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός αποτελεί κομβικό σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού εμπορίου, καθώς από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας πετρελαίου.
Οι αγορές φοβούνται επανάληψη του 2008
Η Goldman Sachs προειδοποίησε ότι οι τιμές του πετρελαίου πιθανότατα θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ήδη την επόμενη εβδομάδα, εάν δεν εμφανιστούν ενδείξεις αποκατάστασης της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Η τράπεζα της Wall Street υπογράμμισε ότι:
«Οι τιμές του πετρελαίου – ιδιαίτερα των διυλισμένων προϊόντων – μπορεί να ξεπεράσουν τα υψηλά επίπεδα του 2008 και του 2022 εάν η διακίνηση μέσω των Στενών παραμείνει περιορισμένη».
Το Brent είχε τότε αγγίξει τα 140 δολάρια το βαρέλι, πυροδοτώντας τεράστια αύξηση στο κόστος ενέργειας παγκοσμίως.
Κλειστό το Στενό του Ορμούζ – Σοκ στην αγορά
Η μεγαλύτερη ανησυχία της αγοράς αφορά το γεγονός ότι η κυκλοφορία πετρελαιοφόρων από τα Στενά του Ορμούζ έχει σχεδόν παγώσει.
Ο αναλυτής της Rystad Energy, Χόρχε Λεόν, προειδοποίησε ότι η κατάσταση αποτελεί:
«πραγματικό κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία».
Όπως τόνισε:
«Βρισκόμαστε στο όριο για να καταλάβουμε αν πρόκειται για μια σύντομη ενεργειακή κρίση ή την αρχή μιας μαζικής οικονομικής κρίσης. Αν διαρκέσει πάνω από δύο εβδομάδες, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μεγαλύτερες».
Ακόμη και αν η σύγκρουση τερματιζόταν άμεσα, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα χρειάζονταν εβδομάδες για να αποκατασταθούν οι ενεργειακές ροές.
Διακοπή παραγωγής LNG στο Κατάρ
Η κρίση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η QatarEnergy αναγκάστηκε να αναστείλει την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μετά από στρατιωτικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της.
Η εταιρεία κήρυξε κατάσταση ανωτέρας βίας, ενώ ο Σαάντ Αλ Κααμπί τόνισε ότι ακόμη και αν ο πόλεμος σταματούσε άμεσα, η επιστροφή στην κανονικότητα θα απαιτούσε εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Πιθανές διακοπές παραγωγής στον Περσικό Κόλπο
Η κρίση δεν περιορίζεται στο Ιράν.
Το Ιράκ έχει ήδη σταματήσει μεγάλο μέρος της παραγωγής πετρελαίου.
Το Κουβέιτ αναμένεται να ακολουθήσει σύντομα, καθώς οι αποθηκευτικές εγκαταστάσεις φτάνουν στα όριά τους.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή τις επόμενες εβδομάδες.
Παρότι ορισμένες χώρες διαθέτουν αγωγούς που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η απειλή για τα δεξαμενόπλοια ανεβάζει δραματικά το κόστος ναύλων και ασφάλισης.
Εκρηκτική αύξηση σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών
Η κρίση ήδη περνά στους καταναλωτές. Στις ΗΠΑ:
η μέση τιμή βενζίνης έφτασε τα 3,32 δολάρια ανά γαλόνι, από 2,98 δολάρια την προηγούμενη εβδομάδα,
ενώ το ντίζελ εκτινάχθηκε κατά 51,2 σεντς, φτάνοντας τα 4,264 δολάρια ανά γαλόνι.
Στην Ευρώπη, η τιμή των καυσίμων αεροσκαφών στη βορειοδυτική Ευρώπη αυξήθηκε 12% σε μία ημέρα, στα 1.416 δολάρια ανά τόνο, ενώ συνολικά μέσα στην εβδομάδα σημείωσε εκρηκτική άνοδο 71%.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αύξηση θα μετακυλιστεί σύντομα σε:
αεροπορικά εισιτήρια
μεταφορές
τρόφιμα
εισαγόμενα αγαθά.
Συναγερμός για πληθωρισμό και ανάπτυξη
Η ενεργειακή κρίση απειλεί να ανατρέψει τις προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να περιορίσουν τον πληθωρισμό.
Σύμφωνα με την JPMorgan, κάθε αύξηση 10% στην τιμή του πετρελαίου μπορεί να:
αυξήσει τον πληθωρισμό κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες,
μειώσει την ανάπτυξη του ΑΕΠ κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Οι φόβοι αυτοί έχουν ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ομολόγων:
η απόδοση του 10ετούς βρετανικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 0,39 ποσοστιαίες μονάδες,
ενώ το 10ετές αμερικανικό ομόλογο ενισχύθηκε κατά 0,2 μονάδες.
Η απάντηση των ΗΠΑ
Παρά την ένταση, η Ουάσιγκτον προσπαθεί να καθησυχάσει τις αγορές.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, δήλωσε ότι η κρίση πιθανότατα θα είναι βραχυπρόθεσμη.
«Στη χειρότερη περίπτωση θα μιλάμε για εβδομάδες, όχι μήνες», ανέφερε σε συνέντευξή του στο Fox.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη παρουσιάσει σχέδιο ναυτικής συνοδείας και ασφάλισης πλοίων για να ενθαρρύνει τις εταιρείες να επαναλάβουν τις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, ειδικοί της ναυτιλίας και της ασφαλιστικής αγοράς εκτιμούν ότι οι ροές πετρελαίου θα αποκατασταθούν πλήρως μόνο όταν υπάρξει σαφής στρατιωτική εγγύηση ασφαλείας στην περιοχή.
Σενάρια έκτακτης ανάγκης
Εάν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, θεωρείται πιθανό ότι πολλές κυβερνήσεις θα προχωρήσουν στην αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, όπως συνέβη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Ωστόσο, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μπλοκαρισμένα και οι επιθέσεις συνεχίζονται, η διεθνής αγορά ενέργειας θα κινείται σε καθεστώς υψηλής αστάθειας.
Και όπως προειδοποιούν πλέον ανοιχτά οι Καταριανοί αξιωματούχοι, η ενεργειακή κρίση μπορεί να αποδειχθεί κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή αύξηση τιμών – ίσως το πρώτο βήμα μιας νέας παγκόσμιας οικονομικής καταιγίδας.
