Κρυμμένο σε μια άγνωστη στο ευρύ κοινό εγκατάσταση στη Συρία παραμένει πυρηνικό υλικό, το οποίο η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ετοιμάζεται να απομακρύνει. Η υπόθεση, που κρατήθηκε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας επί μήνες, αποκαλύπτει ένα παρασκήνιο γεμάτο ανησυχία, απειλές και μυστικές διαβουλεύσεις μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και της νέας συριακής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με Ισραηλινούς και Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το Axios, η Ουάσινγκτον και η IAEA εργάστηκαν εντατικά ώστε να αποτραπεί μια νέα κρίση γύρω από την ευαίσθητη εγκατάσταση. Στο επίκεντρο βρέθηκε υλικό που είχε απομείνει από το παλιό πυρηνικό πρόγραμμα του καθεστώτος Άσαντ.
Για μήνες, ελάχιστοι γνώριζαν τι ακριβώς βρισκόταν εκεί. Και ακόμη λιγότεροι γνώριζαν ποιος θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.
Η σκιά του πυρηνικού προγράμματος του Άσαντ
Πίσω από την υπόθεση βρίσκεται το μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα που είχε αναπτύξει το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, με επίκεντρο τον κρυφό αντιδραστήρα του Αλ Κιμπάρ.
Η ισραηλινή επίθεση του 2007 κατέστρεψε σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμα. Ωστόσο, δεν εξαφανίστηκαν όλα τα ίχνη του. Εγκαταστάσεις έρευνας, χώροι αποθήκευσης και υλικά που συνδέονταν με το πρόγραμμα παρέμειναν διάσπαρτα στη Συρία, πολλά από αυτά εγκαταλειμμένα και εκτός λειτουργίας.
Μετά την πτώση του Άσαντ, η IAEA απέκτησε πρόσβαση στον Αλ Κιμπάρ και σε άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονταν με την παλαιότερη πυρηνική δραστηριότητα.
Για τη νέα συριακή κυβέρνηση, η κληρονομιά αυτή αποτελεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο κεφάλαιο. Μαζί με τους φακέλους για τα χημικά όπλα, τα πυρηνικά κατάλοιπα θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις προσπάθειες της Δαμασκού να αποκαταστήσει τις σχέσεις της με τη διεθνή κοινότητα.
Το «Site 99» και το υλικό που κανείς δεν ήθελε να αγγίξει
Μία εγκατάσταση, γνωστή ως «Site 99», είχε τραβήξει εδώ και δύο χρόνια την προσοχή του Ισραήλ.
Εκεί, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, το καθεστώς Άσαντ είχε αποθηκεύσει πυρηνικό υλικό που συνδεόταν με το πρόγραμμα του Αλ Κιμπάρ.
Μεταξύ αυτού φέρεται να υπήρχε «yellowcake», συμπύκνωμα ουρανίου σε μορφή σκόνης, καθώς και άλλα κατάλοιπα από την παλιά εγκατάσταση.
Το υλικό δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Δεν ήταν όμως και κάτι που μπορούσε να αγνοηθεί. Θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε μια λεγόμενη «βρώμικη βόμβα», έναν μηχανισμό που διασπείρει ραδιενεργό υλικό σε μια περιοχή χωρίς να προκαλεί πυρηνική έκρηξη.
Λίγο μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, το Ισραήλ φέρεται να βομβάρδισε τις εισόδους της εγκατάστασης, επιχειρώντας να εμποδίσει οποιονδήποτε να αποκτήσει πρόσβαση.
Το ερώτημα, όμως, παρέμενε: ποιος είχε τον έλεγχο του χώρου και ποιος θα μπορούσε να φτάσει στο υλικό;
Οι απειλές για νέο ισραηλινό χτύπημα
Για περισσότερο από έναν χρόνο, ΗΠΑ και Ισραήλ αναζητούσαν τρόπο να αντιμετωπίσουν το ζήτημα χωρίς να προκληθεί νέα ανάφλεξη.
Η ισραηλινή πλευρά είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αποδεχόταν την παραμονή του υλικού στην εγκατάσταση. Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, μάλιστα, είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου βομβαρδισμού, εάν το υλικό δεν απομακρυνόταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι κάποιος επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.
Η Ουάσινγκτον, ωστόσο, επέλεξε διαφορετικό δρόμο.
Αντί για νέο στρατιωτικό πλήγμα, ΗΠΑ και Ισραήλ συμφώνησαν ότι θα έπρεπε πρώτα να εξασφαλιστεί η συνεργασία της νέας συριακής κυβέρνησης.
Όταν το ζήτημα τέθηκε στη Δαμασκό, Σύροι αξιωματούχοι φέρεται να δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν καν πως στο «Site 99» υπήρχε πυρηνικό υλικό.
Ένας Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι ελάχιστοι άνθρωποι στις τρεις χώρες γνώριζαν την πραγματική κατάσταση.
Η κινητικότητα που αναστάτωσε το Ισραήλ
Η υπόθεση πήρε ξανά απρόβλεπτη τροπή πριν από λίγες εβδομάδες.
Οι Ισραηλινοί που παρακολουθούσαν την εγκατάσταση εντόπισαν κινήσεις στην περιοχή. Για το Ισραήλ, το γεγονός αυτό ήταν αρκετό για να σημάνει συναγερμό.
Υπήρχε πλέον η υποψία ότι η νέα συριακή κυβέρνηση ίσως είχε αλλάξει στάση και επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό.
Ακόμη πιο ανησυχητικό ήταν ένα άλλο ενδεχόμενο: μήπως η Τουρκία βοηθούσε τη Συρία να το αποκτήσει;
Η αμερικανική πλευρά προσπάθησε να αποτρέψει μια βιαστική στρατιωτική αντίδραση. Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προχωρήσει σε ενέργεια και έδωσε στην IAEA κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Syria: Secret Understandings to Remove Nuclear Material from “Site 99”
According to Axios, the U.S., Israel and Syria’s new government reached secret understandings for the IAEA to remove yellowcake and other nuclear materials reportedly left from Syria’s covert al-Kibar reactor… pic.twitter.com/0M8MQWmdpv
— Israel-Alma (@Israel_Alma_org) August 11, 2026
Η συμφωνία που κρατήθηκε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας
Τελικά, πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, η IAEA και η συριακή κυβέρνηση κατέληξαν σε συμφωνία για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού.
Η συμφωνία παρέμεινε μυστική και οι βασικοί εμπλεκόμενοι απέφυγαν να σχολιάσουν δημόσια την υπόθεση.
Όμως η ιστορία δεν έχει ακόμη τελειώσει.
Το υλικό εξακολουθεί να βρίσκεται στο «Site 99». Η απομάκρυνσή του δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη και η επιχείρηση αναμένεται να ξεκινήσει το επόμενο διάστημα.
Στην Ουάσινγκτον εκτιμούν ότι η συμφωνία έχει ικανοποιήσει όλες τις πλευρές. Ο στόχος πλέον είναι η διαδικασία να ξεκινήσει σύντομα και να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του 2026.
Μέχρι τότε, ένα από τα πιο ευαίσθητα κατάλοιπα του μυστικού πυρηνικού προγράμματος της Συρίας παραμένει εκεί όπου βρισκόταν: κρυμμένο σε μια εγκατάσταση που για μήνες βρισκόταν στο επίκεντρο μιας αθόρυβης, αλλά δυνητικά εκρηκτικής, γεωπολιτικής κρίσης.
☢️🇸🇾 The US has quietly brokered a deal with Syria’s new government and Israel for the IAEA to remove nuclear material from a clandestine site — a rare piece of Middle East de-escalation, per an Axios exclusive citing US and Israeli officials.
The details: The material sits at a… pic.twitter.com/YQDWl10wsi
— 🔥🗞The Informant (@theinformant_x) August 11, 2026
