Γιατί η Ταπισερί αποτέλεσε σημείο αναφοράς σε σημερινό άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον «Guardian» για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Ένα από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά ιστορικά τεκμήρια της Ευρώπης βρίσκεται και πάλι στη Βρετανία, σχεδόν 1.000 χρόνια μετά τη δημιουργία του. Πρόκειται για την περίφημη Ταπισερί της Μπαγιέ, ένα κέντημα του 11ου αιώνα που αφηγείται την κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς και τα γεγονότα που οδήγησαν στη Μάχη του Χέιστινγκς το 1066.
Η Ταπισερί, η οποία φυλάσσεται στη γαλλική πόλη Μπαγιέ της Νορμανδίας, μεταφέρθηκε στο Λονδίνο στο πλαίσιο προσωρινού δανεισμού και εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο. Πρόκειται για την πρώτη επιστροφή της στη Βρετανία εδώ και σχεδόν μία χιλιετία.
Η μεταφορά του έργου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Ελλάδα, καθώς η Ταπισερί αποτέλεσε σημείο αναφοράς σε σημερινό άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον «Guardian» για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Ένα «κέντημα» μήκους σχεδόν 70 μέτρων
Παρά την καθιερωμένη ονομασία της, η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν είναι τεχνικά ταπισερί. Πρόκειται για ένα μεγάλο κέντημα, κατασκευασμένο με μάλλινη κλωστή πάνω σε λινό ύφασμα.
Το έργο έχει μήκος περίπου 70 μέτρα και ύψος περίπου μισό μέτρο. Αποτελείται από μια συνεχή εικονογραφημένη αφήγηση, στην οποία παρουσιάζονται πρόσωπα, πλοία, άλογα, όπλα, κτίρια και σκηνές μάχης.
Οι εικόνες συνοδεύονται από λατινικές επιγραφές που βοηθούν στην εξέλιξη της ιστορίας. Το έργο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές για την κατανόηση της Νορμανδικής Κατάκτησης, ενώ παράλληλα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την κοινωνία και την καθημερινή ζωή του 11ου αιώνα.
Η UNESCO έχει εντάξει την Ταπισερί της Μπαγιέ στο πρόγραμμα «Memory of the World», αναγνωρίζοντας τη σημασία της ως ιστορικού τεκμηρίου.
Η ιστορία της Νορμανδικής Κατάκτησης
Η αφήγηση ξεκινά πριν από την εισβολή των Νορμανδών στην Αγγλία και επικεντρώνεται στις εξελίξεις γύρω από τον Γουλιέλμο, δούκα της Νορμανδίας, και τον Χάρολντ, ο οποίος έγινε βασιλιάς της Αγγλίας το 1066.
Η ιστορία οδηγεί τελικά στη Μάχη του Χέιστινγκς, στις 14 Οκτωβρίου 1066. Εκεί ο στρατός του Γουλιέλμου επικράτησε των Αγγλοσάξονων και ο Χάρολντ σκοτώθηκε.
Η Ταπισερί δεν αποτελεί απλώς εικονογραφημένη αφήγηση μιας στρατιωτικής σύγκρουσης. Μέσα από τις παραστάσεις της αποτυπώνονται πτυχές της ζωής του Μεσαίωνα, από τον εξοπλισμό των πολεμιστών και τα πλοία μέχρι τα ενδύματα, τα ζώα και την αρχιτεκτονική.
Ταυτόχρονα, οι ιστορικοί αντιμετωπίζουν το έργο ως πηγή που πρέπει να διαβάζεται με προσοχή, καθώς παρουσιάζει τα γεγονότα από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία και δεν αποτελεί ουδέτερη καταγραφή της ιστορίας.
Ποιος δημιούργησε την Ταπισερί;
Η ακριβής προέλευση και ο τρόπος δημιουργίας της Ταπισερί εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ιστορικής έρευνας.
Οι διαθέσιμες ενδείξεις οδηγούν στην Αγγλία ως πιθανό τόπο κατασκευής της, ενώ θεωρείται πιθανό ότι το έργο κεντήθηκε από γυναίκες στην Αγγλία τον 11ο αιώνα. Η παράδοση έχει συνδέσει την παραγγελία της με τον Όντο, επίσκοπο της Μπαγιέ και ετεροθαλή αδελφό του Γουλιέλμου του Κατακτητή.
Ωστόσο, δεν υπάρχει σύγχρονη γραπτή μαρτυρία που να επιβεβαιώνει με βεβαιότητα όλες τις λεπτομέρειες σχετικά με τον δημιουργό ή τον παραγγελιοδότη του έργου.
Αυτό που είναι σαφές είναι ότι η Ταπισερί συνδέθηκε στενά με τη Μπαγιέ και διατηρήθηκε εκεί για μεγάλο μέρος της ιστορίας της.
Η επιστροφή στη Βρετανία
Η παρουσία της Ταπισερί στο Λονδίνο αποτελεί αποτέλεσμα πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου.
Το έργο μεταφέρθηκε στη Βρετανία για προσωρινή έκθεση στο British Museum, σε μια από τις σημαντικότερες πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο χωρών. Η επιστροφή του στη Βρετανία έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία, καθώς πρόκειται για έργο που δημιουργήθηκε τον 11ο αιώνα στην Αγγλία και συνδέεται άμεσα με ένα από τα καθοριστικά γεγονότα της βρετανικής ιστορίας.
Μετά την ολοκλήρωση της έκθεσης, η Ταπισερί αναμένεται να επιστρέψει στη Γαλλία.
Η προσωρινή μετακίνησή της έχει γίνει με ειδικές προδιαγραφές λόγω της ηλικίας και της ευαισθησίας του υλικού. Το έργο είναι ιδιαίτερα εύθραυστο και απαιτεί ελεγχόμενες συνθήκες κατά τη μεταφορά και την έκθεσή του.
Γιατί την επικαλέστηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Η επιστροφή της Ταπισερί στη Βρετανία αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε άρθρο του στον «Guardian», στο οποίο αναφέρεται στην υπόθεση των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Ο πρωθυπουργός χρησιμοποιεί την περίπτωση της Ταπισερί για να υποστηρίξει ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι αντιμετώπισης της πολιτιστικής κληρονομιάς όταν ένα σημαντικό έργο έχει ιστορικούς δεσμούς με περισσότερες από μία χώρες.
Στην περίπτωση της Ταπισερί, ένα ενιαίο έργο μετακινήθηκε προσωρινά από τη Γαλλία στη Βρετανία και στη συνέχεια προβλέπεται να επιστρέψει στη χώρα όπου φυλάσσεται.
Ο κ. Μητσοτάκης αντιπαραβάλλει αυτή την περίπτωση με τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τα οποία αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου αρχιτεκτονικού συνόλου και σήμερα βρίσκονται χωρισμένα μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου.
Το επιχείρημά του είναι ότι η περίπτωση της Ταπισερί δείχνει πως η διεθνής συνεργασία και οι προσωρινές μετακινήσεις πολιτιστικών έργων είναι εφικτές, χωρίς να απαιτείται ο μόνιμος διαχωρισμός ενός ενιαίου έργου.
Στο άρθρο του, ο πρωθυπουργός χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά την εικόνα ότι κανείς δεν θα θεωρούσε λογικό να χωριστεί η Ταπισερί σε δύο τμήματα, με το ένα να εκτίθεται στο Λονδίνο και το άλλο στη Μπαγιέ.
Πηγή
