Τα αποτελέσματα των ερευνών της τελευταίας ανασκαφικής περιόδου, η οποία ολοκληρώθηκε στη Μίεζα τον Οκτώβριο του 2025, παρουσιάστηκαν το περασμένο Σάββατο σε εκδήλωση στη Νάουσα με τίτλο «Από τη Μίεζα στην Οικουμένη, ανασκάπτοντας το βασιλικό γυμνάσιο, ανακαλύπτοντας τη συμβολή των Μακεδόνων στην ελληνική παιδεία»
Νέα στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι το βασιλικό γυμνάσιο της αρχαίας Μίεζας χρονολογείται στην εποχή του Φιλίππου Β΄ και ότι στους χώρους του εκπαιδεύτηκε ο Μέγας Αλέξανδρος έφεραν στο φως οι ανασκαφές που πραγματοποιεί στην περιοχή η επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων Αγγελική Κοτταρίδη.
Μιλώντας στην «Κ», η δρ Κοτταρίδη εξηγεί ότι η χρονολόγηση στην περίοδο του Φιλίππου «είναι πια βέβαιη, όπως προκύπτει από την κεραμική και από τα νομίσματα που βρέθηκαν στις υποθεμελιώσεις του γυμνασίου. Πρόκειται με βεβαιότητα για το τεράστιο γυμνάσιο που ο Φίλιππος κατασκεύασε για να γυμναστούν και να σπουδάσουν οι εξέχοντες νέοι του μακεδονικού βασιλείου, ανάμεσά τους και ο Αλέξανδρος».
Τα αποτελέσματα των ερευνών της τελευταίας ανασκαφικής περιόδου, η οποία ολοκληρώθηκε στη Μίεζα τον Οκτώβριο του 2025, παρουσιάστηκαν το περασμένο Σάββατο σε εκδήλωση στη Νάουσα με τίτλο «Από τη Μίεζα στην Οικουμένη, ανασκάπτοντας το βασιλικό γυμνάσιο, ανακαλύπτοντας τη συμβολή των Μακεδόνων στην ελληνική παιδεία».
Καταστράφηκε ολοσχερώς
Ακόμη ένα ιστορικό δεδομένο του γυμνασίου που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση είναι η ολοκληρωτική καταστροφή του το 148 π.Χ. από τους Ρωμαίους και συγκεκριμένα από τον στρατηγό Μέτελλο τον Μακεδονικό.
«Μιλάμε για ένα εκτενέστατο συγκρότημα, περίπου 30 στρεμμάτων, με πολύ όγκο πωρόλιθου, το οποίο το διέλυσαν ταχύτατα, το αποδόμησαν πλήρως. Εφτασαν μέχρι τις βάσεις των τοίχων, κάτι που δείχνει ότι δεν επρόκειτο απλώς για μια καταστροφή. Ηταν πιθανότατα μια ενέργεια με στόχο να εξαλειφθεί η μνήμη των Μακεδόνων, μια “damnatio memoriae”», λέει η κ. Κοτταρίδη.
Όπως εξηγεί, η εκτεταμένη αυτή καταστροφή είναι πιθανότατα η αιτία για τις περιορισμένες γνώσεις μας σχετικά με τον ρόλο που είχαν διαδραματίσει οι Μακεδόνες στην οργάνωση της ελληνικής εκπαίδευσης.
«Το συγκεκριμένο γυμνάσιο είναι το παλαιότερο από τα σωζόμενα. Φαίνεται λοιπόν ότι ο Φίλιππος Β΄ οργάνωσε πρώτος μια μορφή “κρατικής” εκπαίδευσης – στις δημοκρατικές πόλεις οι ιδιώτες εκπαίδευαν τα παιδιά τους με όποιον δάσκαλο, όποιον “παιδοτρίβη” θεωρούσαν καταλληλότερο, για όσο διάστημα επέλεγαν. Με τον Φίλιππο, το κράτος μεριμνά για μια κεντρική εκπαίδευση, κάτι που θα είχε πολύ σημαντικές συνέπειες στην εξάπλωση της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στην οικουμένη, μέσω του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των διαδόχων του», λέει η αρχαιολόγος.
Η κ. Κοτταρίδη υπενθυμίζει επίσης ότι σε αυτού του είδους τα γυμνάσια οι νέοι Μακεδόνες δεν μάθαιναν μόνο γράμματα και τέχνες, αλλά και να πολεμούν. «Εξασκούνταν στα αγωνίσματα, αλλά κυρίως εξασκούνταν στον πόλεμο», λέει και προσθέτει: «Στο συγκεκριμένο γυμνάσιο μάθαιναν και πώς να διοικούν και να καταλαμβάνουν τα στρατιωτικά αξιώματα. Ηταν δηλαδή κάτι μεταξύ Σχολής Ευελπίδων και πανεπιστημίου ταυτόχρονα. Και βέβαια, αν θυμηθούμε ότι εκεί δίδαξε ο Αριστοτέλης –ο οποίος έδωσε τον ορισμό της τραγωδίας– δεν είναι τυχαίο ότι κοντά στο γυμνάσιο της Μίεζας βρισκόταν και θέατρο».
Το λίθινο θρανίο
Στις πρόσφατες ανασκαφές ερευνήθηκε και ένας χώρος διδασκαλίας στο νοτιοδυτικό τμήμα του γυμνασίου. Είχε χαρακτηριστικά στενόμακρης αίθουσας, με ένα λίθινο θρανίο να διατρέχει περιμετρικά τους τοίχους της, ένα στοιχείο που εμφανίζεται μέχρι και πολύ αργότερα στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, στο λεγόμενο «Μουσείο» της πόλης, το οποίο ήταν εκπαιδευτικό και επιστημονικό ίδρυμα. «Το Μουσείο της Αλεξάνδρειας το ίδρυσε ο Πτολεμαίος, ο οποίος επίσης σπούδασε με τον Αλέξανδρο στο γυμνάσιο της Μίεζας, καθώς και ο Δημήτριος ο Φαληρεύς, ο οποίος ήταν μαθητής του Αριστοτέλη. Ορισμένες αίθουσες του “Μουσείου”, μάλιστα, μοιάζουν εξαιρετικά με αυτές που έχουμε στη Μίεζα», αναφέρει η κ. Κοτταρίδη.
Αποκαλύφθηκε επίσης όλη η έκταση της παλαίστρας του γυμνασίου, ενώ προέκυψαν και ενδείξεις για το ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον της πρόσοψής του, η οποία ίσως είχε διαμορφωθεί όπως εκείνη του ανακτόρου των Αιγών. Ανασκάφηκε επίσης περαιτέρω ο «Ξυστός», μια επιβλητική, διώροφη στοά μήκους 200,7 μέτρων, η οποία διέθετε 64 κίονες και ήταν επίσης χώρος άσκησης των νέων. Πλησίον του «Ξυστού» υπήρχε πιθανότατα στάδιο, το οποίο μένει να φανεί αν ήταν χωμάτινο όπως της Αρχαίας Ολυμπίας ή είχε λίθινα εδώλια, όπως στις ελληνιστικές πόλεις.
Πηγή
