Ουάσιγκτον και Οτάβα κατέληξαν την Τρίτη, 18 Αυγούστου, σε μια κρίσιμη συμφωνία της τελευταίας στιγμής, αποτρέποντας – προς το παρόν – την επιβολή σαρωτικών τελωνειακών δασμών ύψους 50% σε καναδικά προϊόντα που προορίζονται για την αμερικανική αγορά.
Την εξέλιξη γνωστοποίησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μέσα από τον προσωπικό του λογαριασμό στο Truth Social: «Ανέστειλα τους τελωνειακούς δασμούς 50% σε βάρος του Καναδά (…) για τρεις ημέρες, βασιζόμενος στο γεγονός ότι, με την επιφύλαξη της οριστικοποίησης των εγγράφων, κατέληξαν σε συμφωνία!».
Οι νέοι αυτοί δασμοί είχαν προαναγγελθεί από τα μέσα Ιουλίου και αναμενόταν να πλήξουν καναδικές εισαγωγές αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο κατάλογος των προϊόντων που βρίσκονταν στο στόχαστρο ήταν ευρύς, περιλαμβάνοντας από τσιμέντο μέχρι μπύρες και μπαστούνια του χόκεϊ επί πάγου.
Το παρασκήνιο της έντασης και τα αντίποινα
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, οι δασμοί αποτελούσαν μέτρο αντιποίνων για τη «διακριτική» μεταχείριση που υφίστανται τα εισαγόμενα είδη σε βάρος των «αμερικανικών προϊόντων» από την καναδική κυβέρνηση και τις περισσότερες επαρχίες της χώρας. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο κλίμα τριβών που επικρατεί μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών από τον Ιανουάριο του 2025, οπότε και ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος επέστρεψε στην εξουσία.
Για την Ουάσιγκτον, ο Καναδάς και η Κίνα αποτελούν τις μοναδικές χώρες που απάντησαν με αντίποινα στις προσπάθειες των ΗΠΑ «να επανεξισορροπήσουν» το εμπορικό τους ισοζύγιο, όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο αντιπρόσωπος του Λευκού Οίκου για το εμπόριο (USTR), Τζέιμισον Γκριρ. Στα αμερικανικά παράπονα συγκαταλέγεται και το πρόσφατο καναδικό μποϊκοτάζ στα αλκοολούχα ποτά των ΗΠΑ, το οποίο με τη σειρά του πυροδοτήθηκε από τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Τραμπ πως θα επιθυμούσε να δει τον Καναδά να μετατρέπεται στην «51η πολιτεία» της χώρας του.
Όταν αρχικά ανακοινώθηκαν οι επιπρόσθετοι δασμοί, ο Καναδός πρωθυπουργός, Μαρκ Κάρνι, έκανε λόγο για «άμεση παραβίαση» της τριμερούς συνθήκης, δεσμευόμενος ότι η Οτάβα θα επιβάλει «ισοδύναμα» «μέτρα» ως απάντηση.
Διπλωματικός μαραθώνιος ως το «παρά πέντε»
Παρότι το πακέτο των δασμών αφορούσε μόνο ένα τμήμα των συνολικών καναδικών εξαγωγών (ύψους 383 δισ. δολαρίων ετησίως), η ποιοτική διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι τα στοχοποιημένα προϊόντα υπάγονται στο καθεστώς «ελεύθερου εμπορίου» της συμφωνίας ΗΠΑ – Καναδά – Μεξικού (USMCA).
Προκειμένου να αποφευχθεί το οικονομικό πλήγμα, η ομάδα των Καναδών διαπραγματευτών παρέμεινε στην Ουάσιγκτον μέχρι και την Τρίτη. Υπό τις οδηγίες του πρωθυπουργού Κάρνι, κλήθηκαν να προσφέρουν στοχευμένες παραχωρήσεις, επιδιώκοντας όχι μόνο την αποτροπή των νέων δασμών, αλλά και τη μείωση όσων βρίσκονται ήδη σε ισχύ. Τις τελευταίες 48 ώρες, μάλιστα, Κάρνι και Τραμπ είχαν τηλεφωνικές επικοινωνίες προσπαθώντας να γεφυρώσουν το χάσμα.
«Μένει ακόμη δουλειά να γίνει», παραδέχτηκε την Τρίτη ο Καναδός πρωθυπουργός, υπογραμμίζοντας ότι στόχος των δύο πλευρών είναι πλέον η επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας για το διασυνοριακό εμπόριο.
Το αβέβαιο μέλλον της τριμερούς συμφωνίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να βάλλει κατά της υφιστάμενης εμπορικής συμφωνίας, μολονότι ήταν ο ίδιος που τη διαπραγματεύτηκε κατά την πρώτη του θητεία προς αντικατάσταση της NAFTA.
Η συμφωνία περιελάμβανε ρήτρα αναθεώρησης για τη φετινή χρονιά, βάσει της οποίας θα μπορούσε θεωρητικά να ανανεωθεί για 16 χρόνια. Αντί αυτού, εξαιτίας της άρνησης των ΗΠΑ, η ισχύς της θα ανανεώνεται χρόνο με τον χρόνο για μία δεκαετία, μέχρι την τελική λήξη της.
Την ώρα που Καναδάς και Μεξικό παραμένουν κορυφαίοι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ (με πάνω από το 80% των εξαγωγών τους προς την αμερικανική αγορά να καλύπτεται από τη συμφωνία «ελεύθερου εμπορίου»), βρέθηκαν αμφότεροι στο στόχαστρο της νέας δασμολογικής πολιτικής του Τραμπ με το που ανέλαβε τα καθήκοντά του. Αξίζει να σημειωθεί πως ένα προηγούμενο, σαρωτικό κύμα δασμών είχε ακυρωθεί στα τέλη Φεβρουαρίου με απόφαση του αμερικανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, ωστόσο η δοκιμασία για τις διπλωματικές και εμπορικές σχέσεις των τριών χωρών συνεχίζεται μέσα από σκληρές διαπραγματεύσεις.
