Υπάρχει μια ιδέα για την αγάπη που έχουμε μάθει να πιστεύουμε από πολύ μικροί: ότι όταν δύο άνθρωποι αγαπιούνται πραγματικά, όλα τα υπόλοιπα μπορούν να βρεθούν στην πορεία. Ότι η αγάπη είναι αρκετή για να ξεπεράσει τις διαφορές, τις δυσκολίες, τις αποστάσεις, τις διαφορετικές ανάγκες και τις διαφορετικές προσδοκίες.
Είναι όμως έτσι; Από την επαγγελματική μου εμπειρία, θα σου πω ότι δεν είναι.
Μια σχέση δεν χρειάζεται μόνο αγάπη. Χρειάζεται και συμβατότητα. Χρειάζεται να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλον και να αναρωτηθούμε: Θέλουμε πραγματικά να χτίσουμε την ίδια ζωή; Έχουμε παρόμοια αντίληψη για το τι σημαίνει σχέση; Έχουμε παρόμοιες ανάγκες; Μπορούμε να επικοινωνούμε αυτό που χρειαζόμαστε; Υπάρχει διάθεση και από τις δύο πλευρές να φροντίσουν τη σχέση ή έχει μείνει μόνο ο ένας να προσπαθεί; Και, ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση από όλες, αν τίποτα στη σχέση δεν άλλαζε και τα πράγματα παρέμεναν ακριβώς όπως είναι σήμερα, θα μπορούσα να είμαι ευτυχισμένος μέσα σε αυτήν;
Γιατί πολλές φορές μένουμε σε μια σχέση όχι για αυτό που είναι, αλλά για αυτό που ελπίζουμε ότι κάποτε θα γίνει. Περιμένουμε να αλλάξει ο άλλος, να βρει περισσότερο χρόνο για εμάς, να επικοινωνεί διαφορετικά, να μας προσέξει λίγο περισσότερο, να μας κάνει να νιώσουμε ότι είμαστε προτεραιότητα. Και δεν είναι παράλογο να έχουμε αυτές τις ανάγκες. Το ερώτημα είναι αν ο άλλος τις γνωρίζει και, κυρίως, αν θέλει να συναντήσει τις ανάγκες μας κάπου στη μέση.
Ένας άνθρωπος μπορεί να δουλεύει όλη μέρα και, όταν επιστρέφει στο σπίτι, να κάθεται μπροστά στην τηλεόραση. Για εκείνον μπορεί να είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο ξεκουράζεται. Για τον σύντροφό του, όμως, μπορεί να σημαίνει «δεν υπάρχει χώρος για μένα». Κάποιος μπορεί να αργεί διαρκώς στα ραντεβού και να θεωρεί ότι πρόκειται για μια ασήμαντη λεπτομέρεια. Για τον άλλον, όμως, μπορεί να σημαίνει ότι η κοινή τους στιγμή δεν θεωρείται αρκετά σημαντική ώστε να προγραμματιστεί και να της δοθεί η προσοχή που της αξίζει.
Δεν υπάρχει πάντα ένας άνθρωπος που έχει δίκιο και ένας που έχει άδικο. Υπάρχουν δύο άνθρωποι που μπορεί να βιώνουν την ίδια σχέση με πολύ διαφορετικό τρόπο.
Υπάρχει ένα σημείο σε πολλές μακροχρόνιες σχέσεις όπου οι άνθρωποι πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε πολύ καλά τον άνθρωπό μας, με αποτέλεσμα να σταματάμε να επικοινωνούμε πραγματικά ποιοι είμαστε. Συνεχίζουμε να ζούμε μαζί, να μοιραζόμαστε την καθημερινότητα, τις υποχρεώσεις και τις αναμνήσεις μας, αλλά κάπου στην πορεία έχουμε αρχίσει να μιλάμε διαφορετικές γλώσσες. Και τότε αξίζει να αναρωτηθούμε: γνωρίζουμε ακόμη ο ένας τον άλλον; Ξέρουμε τι χρειάζεται ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας σήμερα ή συνεχίζουμε να αγαπάμε την εκδοχή του που γνωρίσαμε πριν από χρόνια;
Μερικές φορές, όμως, αυτό που μας κρατάει σε μια σχέση δεν είναι μόνο η αγάπη. Είναι ο φόβος. Ο φόβος ότι δεν θα ξαναβρούμε έναν άνθρωπο που θα μας αγαπήσει. Ο φόβος της μοναξιάς. Ο φόβος ότι θα πληγώσουμε κάποιον που μας αγαπά. Ο φόβος ότι θα μετανιώσουμε.
Και κάποιες φορές αυτός ο φόβος μεταμφιέζεται σε ενοχή.
Λέμε «νιώθω άσχημα που θα τον πληγώσω» και μπορεί πράγματι να το εννοούμε. Όμως ίσως κάτω από αυτή την ενοχή να υπάρχει μια δυσκολότερη αλήθεια: «Δεν έχω βρει τη σχέση που πραγματικά θέλω και φοβάμαι να επιστρέψω στην αρχή».
Και τότε η ενοχή γίνεται ένας πολύ εύκολος τόπος για να κρυφτούμε. Είναι πιο εύκολο να αισθανόμαστε άσχημα επειδή θα πληγώσουμε κάποιον παρά να αντιμετωπίσουμε την απογοήτευση ότι μια σχέση στην οποία επενδύσαμε, αγαπήσαμε και πιστέψαμε ίσως δεν μπορεί να μας δώσει αυτό που χρειαζόμαστε.
Και αυτή η αλήθεια μπορεί να είναι επώδυνη και για τις δύο πλευρές. Γιατί όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται αβεβαιότητα μέσα σε μια σχέση και δεν τη μοιράζεται, ο άλλος συνήθως αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, χωρίς να ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει. Μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται τι κάνει λάθος, γιατί δεν νιώθει να αγαπιέται όσο αγαπά ο ίδιος, γιατί ο άλλος έχει απομακρυνθεί. Η σιωπή δεν προστατεύει τον άνθρωπο που αγαπάμε. Μερικές φορές απλώς τον αφήνει μόνο του να προσπαθεί να εξηγήσει μια απόσταση που δεν καταλαβαίνει. Και η αβεβαιότητα που δεν εκφράζεται γίνεται συχνά ένας αόρατος πόνος και για τους δύο.
Γι’ αυτό, όταν υπάρχει ακόμη αγάπη, αξίζει να γίνει η δύσκολη συζήτηση. Όχι μόνο για το αν αγαπιόμαστε, αλλά για το αν μπορούμε να είμαστε καλά μαζί. Τι χρειάζομαι για να μπορώ να είμαι πραγματικά μέσα σε αυτή τη σχέση; Τι χρειάζεσαι εσύ; Τι είμαστε διατεθειμένοι να αλλάξουμε; Και υπάρχει διάθεση και από τις δύο πλευρές να προσπαθήσουμε ή ο ένας παλεύει να σώσει κάτι που ο άλλος έχει ήδη εγκαταλείψει;
Χρειάζεται να ρωτήσουμε και κάτι ακόμη, ίσως πιο δύσκολο: «Μπορώ να είμαι ο εαυτός μου και να είμαι καλά μέσα σε αυτή τη σχέση;»
Η απάντηση μπορεί να πονέσει. Μπορεί όμως και να μας πει την αλήθεια που τόσο καιρό αποφεύγαμε να ακούσουμε.
Ιουλία Καζάνα-McCarthy
Δρ. Κοινωνιολογίας (University of Surrey, UK)
MSc Psychology (c.) (Brunel University of London)
Πιστοποιημένη Life Coach (International Coaching Federation, ICF)
Solution Focused Θεραπεύτρια (BRIEF)
