Κυριακή, 14 Απριλίου, 2024
spot_imgspot_img
More

    ΠΡΟΣΦΑΤΑ

    Ο αντίκτυπος του αγώνα κατά της Χαμάς στο ισραηλικό οικονομικό σύστημα

    Αναμένεται ότι η ισραηλινή οικονομία, σε περίπτωση παρατεταμένης αντιπαράθεσης με τη Χαμάς, θα αντιμετωπίσει δυσκολίες που ήταν γενικά χαρακτηριστικές παλαιότερα, κατά την περίοδο της Ιντιφάντα του Αλ Άκσα.

    Μέχρι το τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2023, οι διαμαρτυρίες και οι καθυστερημένες συνέπειες της πανδημίας είχαν αποκαλύψει μια σειρά προβλημάτων που θα μπορούσαν να θεωρηθούν σημαντικότερες από τις τυπικές δυσκολίες για την ισραηλινή οικονομία κατά τις περιόδους κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, υπάρχουν και αυτά που θα μπορούσαν να ονομαστούν «άγκυρες σταθερότητας», που επιτρέπουν στο κράτος να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις, αν και όχι χωρίς απώλειες.

    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

    Τον Σεπτέμβριο, ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Bezalel Smotrich ενημέρωσε το κοινοβούλιο για τα ενδιάμεσα αποτελέσματα των εργασιών του. Παρουσιάζοντας έκθεση στην αρμόδια επιτροπή της Κνεσέτ, ο υπουργός του υπουργικού συμβουλίου ανέφερε για τη «βιωσιμότητα» του οικονομικού συστήματος της χώρας. Η βάση του επιχειρήματός του ήταν η επιβεβαίωση από τον Fitch της πιστοληπτικής ικανότητας A+ του κράτους. Όπως και στο παρελθόν, ο πολιτικός θεώρησε ως βασικό αρνητικό παράγοντα τις διαμαρτυρίες κατά της συγκλονιστικής δικαστικής μεταρρύθμισης. Από αυτή την άποψη, όπως τόνισε ο Smotrich, έχουν προκύψει μεγάλοι κίνδυνοι που απειλούν τους μελλοντικούς δείκτες παγκόσμιας διακυβέρνησης (WGI). Ο δείκτης χρησιμοποιείται από την Παγκόσμια Τράπεζα για τη μέτρηση έξι συγκεντρωτικών δεικτών, συμπεριλαμβανομένων της πολιτικής σταθερότητας, της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας, του κράτους δικαίου και της διαφθοράς. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τη λογική του υπουργού, η βασική απειλή για την ισραηλινή οικονομία βραχυπρόθεσμα ήταν η επιδείνωση της εξωτερικής αντίληψης του συστήματος δημόσιας διοίκησης λόγω των ενεργειών των διαδηλωτών, ενώ η ίδια η κατάσταση δεν ήταν τόσο αρνητική.

    Η εκτίμηση της κατάστασης που παρείχε η ίδια η έκθεση του Υπουργείου Οικονομικών ήταν κάπως διαφορετική. Οι οικονομολόγοι έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή στη μείωση κατά 60% του όγκου των ξένων επενδύσεων και στη μείωση κατά 80% του μέσου κόστους μιας ισραηλινής start-up κατά την πώληση σε ξένη εταιρεία. Υπάρχουν ενδείξεις βιομηχανικής κρίσης που επηρεάζει περιοχές που έχουν υψηλό επίπεδο εξάρτησης από επενδύσεις από το εξωτερικό, ιδιαίτερα την υψηλή τεχνολογία.

    Ένα άλλο ανησυχητικό σήμα ήταν η αισθητή πτώση του ενδιαφέροντος των Ισραηλινών επενδυτών για την εγχώρια αγορά εν μέσω της αποδυνάμωσης του σέκελ.

    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ

    Πέραν των όσων ειπώθηκαν, με βάση τα αποτελέσματα του δεύτερου τριμήνου του τρέχοντος έτους, το Ισραήλ σημείωσε αύξηση 3,1% στο ΑΕΠ και αύξηση 1,2% στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Οι εισαγωγές, παρά το σχέδιο της κυβέρνησης Νετανιάχου να μειώσει το κόστος ζωής στη χώρα χρησιμοποιώντας ξένα αγαθά, μειώθηκαν κατά περισσότερο από 9%, αλλά οι εξαγωγές (χωρίς τα διαμάντια) αυξήθηκαν κατά 0,3%, ανακτώντας ελαφρά την πτώση τους πρώτους τρεις μήνες του 2023. Με αυτά τα στοιχεία, καθώς και με μείωση 1,5% στις αμυντικές δαπάνες που αναφέρθηκαν από το Κεντρικό Γραφείο Στατιστικής του Ισραήλ στα τέλη Σεπτεμβρίου, η χώρα έφτασε στην κρίσιμη γραμμή της 7ης Οκτωβρίου όταν η παλαιστινιακή ομάδα Χαμάς ξεκίνησε τη μαζική της επίθεση.

    Πολιτικά, υπό τις παρούσες συνθήκες, γίνεται συχνά σύγκριση μεταξύ της σημερινής κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και του 1973, η οποία οφείλεται κυρίως στη σύμπτωση της επίθεσης της Χαμάς με την 50ή επέτειο του πολέμου του Γιομ Κιπούρ.

    Οικονομικά, ωστόσο, η κατάσταση έχει παραλληλισμούς με την Ιντιφάντα Al-Aqsa του 2000–2005. Ο αντίκτυπός της στο κράτος χαρακτηρίστηκε από απότομη πτώση στον τουριστικό τομέα, μείωση των ξένων επενδύσεων και εκροή εργατικού δυναμικού.

    Η δεύτερη γενική παλαιστινιακή εξέγερση, ωστόσο, δεν έβλαψε ολόκληρη τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι αρχικά ένας από τους βασικούς παράγοντες στη διαμόρφωση του ισραηλινού οικονομικού θαύματος ήταν η απάντηση σε πολυάριθμες προκλήσεις που αντιμετώπισε ο λαός και το κράτος. Ως αποτέλεσμα, όταν η ζήτηση πέφτει σε ένα τμήμα, καταγράφεται η ανάπτυξή του σε άλλο τμήμα. Στην περίπτωση των συγκρούσεων, μιλάμε πρωτίστως για υγειονομική περίθαλψη και ασφάλεια.

    Η αγορά εργασίας φαίνεται να κινδυνεύει να γίνει λίγο πιο τεταμένη λόγω του γεγονότος ότι ορισμένες από τις συνέπειες της πανδημίας Covid-19 δεν έχουν ξεπεραστεί. Όπως έδειξε η προαναφερθείσα Ιντιφάντα του Al-Aqsa, σε περιόδους τρομοκρατικών επιθέσεων υπάρχει άρνηση πρόσληψης Παλαιστινίων, αύξηση των Ισραηλινών Αράβων που εκφράζουν αλληλεγγύη στις ενέργειες των μαχητών, καθώς και μαζική κλήση εφέδρων. Ωστόσο, αν πριν από 20 χρόνια η γεωργία και οι κατασκευές, όπου απασχολούνταν ως επί το πλείστον άτομα με χαμηλή ειδίκευση, υπέφεραν από τις περισσότερες απώλειες, σήμερα οι λιανοπωλητές ήταν οι πρώτοι που έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου. Για αυτούς, ο πόλεμος επέφερε σχεδόν διπλό πλήγμα με τη μορφή της απουσίας Παλαιστινίων εργατών από την εργασία και των Ισραηλινών που απασχολούνταν στην επιμελητεία που εντάχθηκαν στον στρατό. Για την επίλυση του προβλήματος, πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη του Υπουργείου Εργασίας και της Ομοσπονδίας Συνδικάτων (Histadrut) που οδήγησε σε συμφωνία για τη δυνατότητα αύξησης του ταμείου χρόνου εργασίας με αύξηση των υπερωριών στο 150%.

    Η κληρονομιά των lockdown  λόγω Covid είναι η συνεχιζόμενη έλλειψη ξένου εργατικού δυναμικού, με αυξημένη ζήτηση στην υγειονομική περίθαλψη, τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων, τις κατασκευές και τη γεωργία. Στην τελευταία περίπτωση, με την προσέλκυση προσωπικού από το εξωτερικό, σχεδιάστηκε η αντικατάσταση των Παλαιστινίων, συμπεριλαμβανομένης της ελαχιστοποίησης των απωλειών για την οικονομία σε περίπτωση πιθανής κλιμάκωσης της σύγκρουσης. Πριν από την πανδημία, εργάτες προέρχονταν από τον μετασοβιετικό χώρο και από ασιατικές χώρες όπως το Νεπάλ, η Ταϊλάνδη και οι Φιλιππίνες. Άνθρωποι από εκεί που εργάζονταν στις νότιες περιοχές του Ισραήλ ήταν μεταξύ εκείνων που σκοτώθηκαν και αιχμαλωτίστηκαν ως αποτέλεσμα της επίθεσης που εξαπέλυσε η Χαμάς το πρωί της 7ης Οκτωβρίου. Από αυτή την άποψη, μπορούμε να περιμένουμε τόσο μείωση του ενδιαφέροντος των ίδιων των ξένων για αναζήτηση εργασίας στο Ισραήλ στο μέλλον και αντίστοιχους περιορισμούς που επιβάλλονται από τις κυβερνήσεις τους. Ένα παρόμοιο προηγούμενο έχει ήδη σημειωθεί όταν στα μέσα της δεκαετίας του 2010 η Κίνα δεν εξέδωσε άδειες στο προσωπικό της για εργασία στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια.

    Τέλος, η κλιμάκωση της σύγκρουσης αντικατοπτρίζεται στην αγορά ενέργειας. Επιπλέον, η κατάσταση στο Ισραήλ άλλαξε αισθητά στο γύρισμα της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, όταν ανακαλύφθηκαν σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου στο ράφι της χώρας. Από τις 9 Οκτωβρίου, λόγω του κινδύνου πυραυλικών χτυπημάτων, αποφασίστηκε να παγώσει το πεδίο Tamar. το αέριο που παράγεται εκεί πηγαίνει τόσο στην εγχώρια όσο και στην ξένη αγορά. Στην παρούσα φάση, δίνεται προτεραιότητα στις ανάγκες των Ισραηλινών καταναλωτών, για τις οποίες οι αρμοδιότητες του Υπουργού Ενέργειας έχουν διευρυνθεί για χρήση άλλων κοιτασμάτων και πηγών ενέργειας προς όφελος του εφοδιασμού της χώρας. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, και ειδικά διακοπής λειτουργίας για λόγους ασφαλείας σε άλλες πλατφόρμες παραγωγής, το Ισραήλ μπορεί να δυσκολευτεί να εφαρμόσει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη βιομηχανία, τόσο όσον αφορά την προσέλκυση ξένων επενδύσεων σε υποδομές όσο και την οικοδόμηση της εικόνας ενός αξιόπιστου  .

    Έτσι, προς το παρόν αναμένεται ότι η ισραηλινή οικονομία, σε περίπτωση παρατεταμένης αντιπαράθεσης με τη Χαμάς, θα αντιμετωπίσει δυσκολίες που ήταν γενικά χαρακτηριστικές νωρίτερα, κατά την περίοδο της Ιντιφάντα του Αλ Άκσα. Ταυτόχρονα, δεν μιλάμε μόνο για άμεσες απώλειες σε ορισμένους τομείς που είναι πιο επιρρεπείς στις αρνητικές επιπτώσεις των εχθροπραξιών, αλλά και για το γεγονός ότι πριν από την κλιμάκωση, η χώρα βίωνε ήδη μια κρίση στην προσέλκυση επενδύσεων στην βιομηχανία της τεχνολογίας, όπως στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η γενική παλαιστινιακή εξέγερση συνέπεσε με την υπέρβαση των συνεπειών από το σκάσιμο της φούσκας των dot-com. Μια θετική επίδραση στην κατάσταση μπορεί να είναι το γεγονός ότι το Ισραήλ είναι πλέον αισθητά πιο ενεργειακά ανεξάρτητο από ό,τι πριν από 20 χρόνια, ενώ είναι μάρτυρας της αρνητικής επίδρασης των κινδύνων που σχετίζονται με τη μη πλήρη υπέρβαση των συνεπειών της πανδημίας. Εξαιτίας αυτού, είναι πιθανό η ισραηλινή κυβέρνηση να απαιτήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης στο μέλλον.

     

    ΠΗΓΗ ΑΡΘΡΟΥ

    Latest Posts

    spot_imgspot_imgspot_img

    ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

    ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK